Giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, môn đua thuyền truyền thống (bơi chải) vẫn được người dân xã Định Hóa gìn giữ như một nét đẹp văn hóa đặc sắc, gắn bó mật thiết với lịch sử hình thành vùng đất, tinh thần lao động và đời sống cộng đồng của cư dân vùng ven biển.

Môn Đua thuyền được đưa vào thi đấu tại Đại hội TDTT xã Định Hóa lần thứ I, năm 2026 thu hút 4 đội trên địa bàn xã tham gia. 

Đua thuyền là môn thể thao có lịch sử lâu đời trên thế giới, xuất hiện từ thời Ai Cập cổ đại. Tại Việt Nam, theo quan niệm dân gian, hoạt động này gắn với tín ngưỡng cầu mưa, cầu ngư, thể hiện ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình yên của người dân vùng sông nước.

Đối với xã Định Hóa, môn đua thuyền được hình thành từ quá trình khai hoang, quai đê lấn biển, lập làng của vùng đất Kim Sơn cách đây gần hai thế kỷ dưới sự chỉ huy của Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ. Khi ấy, huyện Kim Sơn có hệ thống sông ngòi, kênh mương dọc ngang, theo lối hình chữ "Tỉnh" khiến thuyền bè trở thành phương tiện đi lại, vận chuyển và mưu sinh chủ yếu của người dân.

Từ những chuyến chèo thuyền lao động hằng ngày, người dân dần rèn luyện được kỹ năng, sức bền và sự phối hợp nhịp nhàng. Những cuộc đua tài trên sông được hình thành, rồi phát triển thành môn thể thao truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, môn đua thuyền của xã Định Hóa cùng các xã thuộc huyện Kim Sơn cũ luôn là nội dung thi đấu hấp dẫn trong Hội thi thể thao chào mừng Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9, các lễ hội và đặc biệt là dịp lễ hội tưởng niệm Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ trên dòng sông Ân Giang. Mỗi Hội thi hay mùa giải đều thu hút đông đảo vận động viên và hàng nghìn người dân đến cổ vũ, tạo nên không khí sôi động, đoàn kết và giàu bản sắc.

Ngày 14/6/2026, môn Đua thuyền truyền thống được tổ chức trên dòng sông Cà Mau  ngay sau Lễ khai mạc Đại hội TDTT xã lần thứ I, năm 2026 thu hút đông đảo nhân dân theo dõi, cổ vũ.

Đến nay, dù trải qua nhiều thay đổi về địa giới hành chính, đua thuyền vẫn giữ nguyên sức sống trong đời sống tinh thần của người dân Định Hóa. Đây không chỉ là môn thể thao rèn luyện sức khỏe mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó và sự gắn bó của cộng đồng. Xã Định Hóa từ lâu được đánh giá là một trong những địa phương có phong trào đua thuyền mạnh của huyện Kim Sơn cũ. Các tay chèo chủ yếu là những người đàn ông khỏe mạnh, giàu kinh nghiệm sông nước, có kỹ thuật chèo điêu luyện, sức bền tốt và tinh thần đồng đội cao. Mỗi đội thuyền thường gồm khoảng 10 tay chèo, một người lái và một người bắt nhịp. Sự phối hợp ăn ý giữa các thành viên quyết định tốc độ, sự ổn định và thành tích của cả đội trên đường đua.

Điểm đặc biệt của môn đua thuyền không chỉ nằm ở sự tranh tài quyết liệt mà còn ở tinh thần gắn kết cộng đồng. Mỗi con thuyền đại diện cho một đơn vị, mang theo niềm tự hào và khát vọng chiến thắng của người dân địa phương. Tiếng trống thúc nhịp, tiếng hò reo cổ vũ cùng hình ảnh những mái chèo rẽ sóng đã trở thành ký ức đẹp trong mỗi mùa lễ hội.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không còn tổ chức các giải đua thuyền truyền thống trên dòng sông Ân Giang vào dịp chào mừng Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 như trước, việc xã Định Hóa đưa môn đua thuyền truyền thống vào chương trình thi đấu của Đại hội Thể dục thể thao xã lần thứ I, năm 2026 trên dòng sông Cà Mau mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là hoạt động thể thao mà còn là sự tiếp nối truyền thống, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương.

Việc duy trì và phát triển môn đua thuyền truyền thống hôm nay không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, rèn luyện thể chất của nhân dân mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử khai hoang mở đất, bồi đắp tinh thần đoàn kết, ý chí vươn lên và lòng tự hào đối với quê hương Định Hóa.

Những mái chèo vẫn tiếp tục rẽ sóng, mang theo khát vọng gìn giữ một di sản văn hóa lâu đời, để nét đẹp ấy được trao truyền và lan tỏa qua nhiều thế hệ.

Những hình ảnh đẹp của Môn Đua thuyền truyền thống trên dòng sông Cà Mau.

Bùi Lan